قبل از اینکه مطلب ام را بنویسم این بخش از کتاب “احیای تفکر اسلامی” نوشته دکتر مطهری را بخونید:

ساعت حرکت قطار که می رسید و همین که قطار راه می افتاد، بچه ها می دویدند، سنگ بر می داشتند و قطار را مورد حمله قرار می دادند. من تعجب می کردم که اگر به این قطار باید سنگ زد، چرا وقتی که ایستاده یک ریگ کوچک هم به آن نمی زنند و اگر باید برایش اعجاب قائل بود ، اعجاب بیشتر وفتی است که حرکت می کند.این معما برام وجود داشت تا وفتی که بزرگ شدم و وارد اجتماع شدم. دیدم، این قانون کلی زندگی ما ایرانی هاست که هر کسی و هر چیزی تا وقتی که ساکن است، تا ساکت است،مورد تعظیم است، اما همین که به راه افتاد و یک قدم برداشت، نه تنها کسی کمکش نمی کند، بلکه سنگ است که به طرفش پرتاب می شود و این نشانه ی یک جامعه مرده است. ولی یک جامعه زنده فقط برای کسانی احترام قائل است که متکلم هستند نه ساکت، متحرکند نه ساکن، باخبرند نه بی خبر.

این داستان فعالیت در فضای وب ایران است، بعد از نوشتن مطلبی در مورد همایش کاربردپذیری کامنت هایی دریافت کردم که گاها توهین آمیز بود و یا انتقاد بسیار تندی بود ! من به شخصه فرد انتقاد پذیری هستم و هیچ گاه ادعا نمیکنم کاری که انجام میدم – حتی همین وبلاگ نویسی – بدون عیب و نقص است.
طی روزهای گذشته کامنت های بسیار زیادی دریافت کردم و تا جایی که امکان داشت اونها را منتشر کردم، نقدهای مختلف در وبلاگ ها را هم خوندم، بیشتر مخاطب من افرادی هستند که کامنت هایی غیر قابل انتشار گذاشتند !

متاسفانه فضای کنونی وب در ایران فاصله ی بسیار زیادی با برخی کشورهای پیشرو در این زمینه دارد، از وضعیت طراحی وب سایت تا مسائلی در حوزه مدیریت وب و …ولی این فاصله در نگاه فقط فاصله بسیار زیادی است و در عمل فاصله اندکی است، ما ایرانیان نیز میتونیم وضعیت رابط کاربری و طراحی وب سایت هامون را ارتقاء بدیم، میتونیم در بسیاری از زمینه های وب پیشرو باشیم ولی همه این ها بستگی به انجام فعالیت هایی در راستای طراحی وب است.

فضای ایران اینقدر بکر و دست نخورده است که اگر ده برابر همین روال فعلی هم فعالیت هایی صورت بگیره باز هم جای کار داره، اگر سالانه فقط یک همایش در زمینه کاربردپذیری برگزار میگردد ظرفیت برگزاری سالانه ۲-۳ همایش در این زمینه را دارد، اگر سالانه یک جایزه در زمینه وب برگزار میگردد فضای کنونی ظرفیت چندین جایزه در زمینه های مختلف در ایران را دارد، فضای کار برای همه هست، هیچ چیزی انحصاری در دست عده ای نیست که اگر چند نفر همایش در زمینه کاربردپذیری در وب اجرا کردن دیگه هیچ فضای کاری وجود نداشته باشد !

به طور مثال برنامه نویسی زبان هایی مثل PHP و .Net در حوزه کاری من نیست ولی به جرات میتونم بگم سالانه بیش از ۲۰ عنوان همایش و نشست و کنفرانس میتوان در این زمینه ها برگزار کرد، مباحث حوزه طراحی وب اینقدر گسترده هست که سالانه ظرفیت بیش از ۱۰ همایش و نشست و کنفرانس وجود دارد.

به جای اینکه وقت خودمون را صرف کنیم تا با آی پی ها و ایمیل ها و اسامی مختلف زیر یک مطلب کامنت بزاریم همین زمان را صرف کنیم شاید بتونیم کار بهتری انجام بدیم، شاید فرصتی برای مطالعه بیشتر باشه و هنوز نمیدونم چرا زمانی اگر یک فعالیتی توسط عده ای صورت گرفت تلاش نمیکنیم تا خودمون کار بهتری انجام بدیم، تلاش میکنیم تا فلانی را به زیر بکشیم، که نه آقای ایکس کاری کنه و نه خودمون کاری کنیم.

همون طور که بالاتر گفتم فضای کنونی وب در ایران در بسیار از زمینه ها بکر و دست نخورده است، اگر وضعیت کنونی وب در جهان را ۱۰۰ در نظر بگیریم فضای کنونی وب ایران فکر نمیکنم عددی بیشتر ۲ باشه، وضعیت کنونی وب در دنیا شامل فعالیت ها، وب سایت ها، کنفرانس ها و همایش ها، مسابقات، جوایز و حتی وبلاگ های تخصصی است.

این نخستین بار نیست که چنین کامنت هایی دریافت میکنم و طی این مدت هم تلاش کردم تا این موضوع برای من عادی بشه، قبل تر در هنگام برگزاری جوایز وب ایران و برخی جلسات همین کامنت ها را دریافت کردم و تلاش کردم تا بدون توجه به این مسائل کارم را حوزه تخصص خودم انجام بدم.

به جای این فعالیت هایی که به سود هیچ کسی نیست و فقط باعث منزوی شدن افراد و کم شدن فعالیت ها میگردد تلاش کنیم تا فعالیت هایی انجام بدیم که به رشد وب در ایران کمک کند.

یکی از بحث های داغ وبلاگ های فارسی و رسانه های اجتماعی تغییرات گوگل ریدر است.
گوگل ریدر در وبلاگ رسمی خود خبری را مبنی به تغییرات ظاهر و نحوه کارکرد گوگل ریدر منتشر کرد، اعلام این خبر قبل از تغییرات واکنش های بسیار زیادی را داشت به گونه ای که کاربران در گوگل پلاس علیه آلن گرین مهندس نرم افزار گوگل الفاظ بسیار رکیکی را بکار بردند.

همه کاربران این تغییرات را پیش از انجام از دید خودشون مورد بررسی قرار دادند، ولی من میخوام از زاویه دیگه ای به قضیه نگاه کنم، از دید فنی و نیم نگاهی از طرف گوگل که با توجه به عدم انتشار مطلب رسمی با توجه به شواهد و قرائن مطالب را بیان میکنم.

اولین موضوع در مورد ماهیت گوگل ریدر هست، گوگل ریدر یا خبر خوان گوگل ابزاری است که برای خواندن فید وبلاگ ها و وب سایت ها مورد استفاده قرار میگرد و در طبقه بندی رسانه های اجتماعی در دسته News Aggregator قرار میگیرد.
گوگل چند سال پیش ابزارهای مشارکتی را به گوگل ریدر اضافه کرد.
ابزارهای مشارکتی به ابزارهای گفته میشه که کاربران با مشارکت در محتوا باعث بالا بردن ارزش یک مطلب وبلاگ یا خبر می‌شوند، به طور مثال فرندفید یک شبکه مشارکتی Collaborative Netwrok است که کاربران با مشارکت در بخش کامنت ها و لایک ها باعث بالا رفتن سطح کیفی پست ها میشوند و بهترین مطالب بوسیله مشارکت کاربران اعم از لایک یا کامنت مشخص میگردد.

گوگل ریدر یک رسانه اجتماعی است و شبکه اجتماعی نیست، ابزارهایی مثل لایک، کامنت، به اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی و دنبال کردن مطالب به اشتراک گذاشته از قابلیت های یک شبکه مشارکتی است.

گوگل ریدر از تبدیل این سرویس به یک شبکه اجتماعی ناراضی بود، گوگل ریدر تبدیل به یک سرویس با هزینه نگهداری بالا و تولید داده شده بود که نگهداری از میلیون نت و صدها میلیون کامنت و لایک هزینه های گزافی را به گوگل تحمیل میکرد، اضافه شدن گوگل باز و گوگل پلاس که گزینه های لایک و پلاس وان داشتند نیز باعث تکرار این روند میشد.

به طور مثال شما خواننده مطلب وبلاگ من هستید و مطلبی ار وبلاگ من را به اشتراگ میگذارید یا لایک میزنید، اگر شما کاربر سه سرویس گوگل ریدر و گوگل پلاس و گوگل باز باشید مطلب وبلاگ من را برای همه خوانندگان خود به اشتراک بگذارید یعنی از یک مطلب سه بار در سه شبکه متفاوت استفاده کردید، دنبال کنندگان شما قصد دارن مطلبی که شما از وبلاگ من به اشتراک گذاشته اید را لایک بزنند و یا کامنت بگذارند، خب ۵ نفر در گوگل باز لایک زدن، ۴ نفر در گوگل پلاس پلاس وان کرده اند، ۸ نفر در گوگل باز لایک زدن، کامنت ها هم به همبن صورت در سه شبکه سه نوع گفتگوی متفاوت با افراد متفاوت فقط زیر یک مطلب منتشر خواهد شد، همین تکرار داده ها شاید برای یک مطلب رقم بسیار پائینی باشد ولی برای گوگل با ۱۰۰ میلیون کاربر در این سرویس ها رقم بسیار بزرگی خواهد شد و فقط باعث تولید دیتا خواهد شد و با توجه به اینکه این سیستم یکپارچه نیست در سه سرویس متفاوت مقداری دیتا اعم از لایک و کامنت موجود است، چه زمانی این دیتا ها تبدیل به اطلاعات خواهد شد ؟ زمانی که من ۵ + ۴ + ۸ را با هم جمع کنم و متوجه بشم جمعا ۱۷ نفر مطلب من را لایک زده اند، چه زمانی کامنت ها تبدیل به اطلاعات خواهد شد ؟ زمانی که من کامنت ها را در یک صفحه جمع بندی کنم و به نتیجه مطلوبی برسم ولی بدلیل اینکه کامنت ها در گوگل پلاس با گوگل ریدر متفاوت هست یعنی بحث یکپارچه ای صورت نگرفته است تبدیل به اطلاعات نخواهد شد.

هدف گوگل از این یکپارچکی کاهش هزینه نگهداری و توسعه و یکپارچگی سیستم هاست، من در چند مطلب قبل تر به مشکلاتی اعم از لایک و فالورها و .. در چندین سرویس گوگل اشاره کردم که این موضوعات ضعف گوگل در معماری اطلاعات و طراحی اطلاعات را نشون میده، که وب سایت های مثل گوگل و فیس بوک بدنبال پوشش این ضعف هستند.

کاربری نادرست نیز یکی از مشکلات عدیده ای است که گریبان گیر گوگل شده است، استفاده از گوگل به عنوان وبلاگ شخصی برای انتشار مطالب – استفاده از Note in Reader – نیز از مشکلات مهم گوگل بود که تصمیم به تغییر ساختار گرفت، گوگل ریدر با توجه به معماری اطلاعات این رسانه یک ابزار وبلاگ نویسی نیست چون نبود آرشیو مشخص و دسته بندی و از دسترس خارج شدن نت از مشکلات مهم گوگل ریدر بود.

در سال ۲۰۰۸ که گوگل ابزار نت را در گوگل ریدر معرفی کرد هدف اش در وهله اول این بود کاربران از سایت هایی که فید ندارند بتونند مطلب منتشر کنند ولی امروز در همین جامعه کاربران فارسی این ابزار به جای به اشتراک گذاری مطالب تبدیل به آخرش هدف گوگل ریدر از این ابزار شده یعنی فضایی که آگهی های گودری و نوشته های شخصی یک کاربر و خاطرات روزانه درصد بسیار بالاتری دارن تا مطالبی که به این وسیله منتشر شده باشند.
البته این موضوع مقداری به تعریف نادرست از واژه های پست و نت هست، استفاده ای که از این ابزار شده بیشتر Post in Reader بوده تا Note in Reader !

چند سال پیش سرویسی تحت عنوان Odeo راه اندازی شد، این سرویس قصد داشت تا به عنوان اولین سرویس پادکست مشغول به فعالیت شود ولی پس از مدتی این سرویس تبدیل به سرویسی برای انتشار موسیقی شد، خب نگهداری این سرویس برای دارندگان اش به صرفه نبود و تعطیل شد، سرویس های زیادی بدلیل استفاده نادرست کاربران یا تامین نشدن منافع اشون تعطیل شدن یا تغییر رویه دادند.

سرویسی مثل توئیتر تنها شعارش عوض میشه و سرویسی مثل گوگل ریدر به گونه دیگه ای تغییر میکنه.

از نظر من منافع یک شرکت مثل گوگل یا فیس بوک بسیار مهم تر هست چون اون شرکت داره هزینه بالایی بابت سرویس پرداخت میکنه ولی کاربران اگر از این سرویس خوشش نیومد یا دیگه فعالیت نمیکنه یا سرویس اش عوض میکنه چون در سرویسی مثل گوگل ریدر کاربر هزینه ای پرداخت نمیکنه ! کاربر خیلی سریع میتونه خودش را با فضای کاری و نوع سرویس جدید و حتی طراحی جدید وفق بده چون اون شرکت ها مسلما ساز و کارهای مربوط به این موضوع را بررسی کرده اند.

گوگل و فیس بوک و سایر سرویس دهندگان نیاز دارن تا در فضایی فعالیت کنند که بتونند رقابت کنند، نیاز دارند تا ساز و کارشون را بهبود ببخشید تا سرعت سرویس بهبود پیدا کنه، نیاز دارن تا ساز و کار سرویس به گونه ای تغییر پیدا کنه که فضای آینده وب که وب معنایی خواهد بود بتونند حضور پیدا کنند، وب در حال جهش هست و سرویس ها نیز بدنبال این جهش ها هستند، پس تغییر ناگزیر است.

در یک پست دیگه در مورد معماری اطلاعات در گوگل ریدر و گوگل پلاس خواهم نوشت.

Steve Jobs

خواندن را ادامه دهید →