مشکل حقوقی دامنه facebook.ir و مسائل حقوقی دامنه در ایران

طی چند روز گذشته یکی از مواردی که در زمینه فضای سایبر پیش اومده و اخبار ازش منتشر شده مربوطه به درخواست حقوقی فیس بوک برای بازپس گیری دامنه facebook.ir است .

موضوع از این قرار بوده است که فیس بوک با توجه به قوانین سازمان حقوق مالکیت معنوی درخواستی را مبنی بر پس گیری دامنه .ir داده تا دامنه ی مربوطه را از مالک کنونی ایرانی اش پس بگیرد .

نخستین موضوعی که قابل توجه است عدم آشنایی ایرانیان با قوانین جهانی ثبت دامنه و مالکیت تجاری است ! متاسفانه همونطور هم که قبلا نوشته بودم ( قوانین جرایم اینترنتی و دامنه های ایرنتتی در ایران ) مدیران وب ایرانی با قوانین جهانی تجارت و جرایم رایانه ای اصلا آشنایی ندارند و همین باعث بروز مسائل حقوق بسیار زیادی تاکنون شده و پس از این خواهد شد . ثبت بی رویه دامین ها با نام نشان های تجاری معروف شده است .
نیما اکبرپور نویسنده وبلاگ عصیان پیش از این مطلبی در مورد دامنه‌های ir. برندهای خارجی در دست کیست؟ نوشته است که نشان دهنده ی ثبت کلیه نام های دامنه های مشهور با پسوند .ir است که تنها تعدادی از شرکتها مالک دامنه ی خود هستند !

دسترسی و قوانین مربوط به ثبت دامنه مانند دسترسی به اینترنت دارای هیچ گونه محدودیتی نمیباشد و هیچ کشوری بر طبق قوانین بین المللی نمیتواند دسترسی کشوری را برای ثبت دامنه محدود نماید , ولیکن کلیه کشورها ملزم به رعایت قوانین بین المللی شدن در همین راستا و از زمان بوجود آمدن دامنه های اینترنتی و همه گیر شدن آن سازمانی تحت عنوان ICANN تاسیس گردید این سازمان وظیفه ی تدوین قوانین بین المللی دامنه و همچنین اجازه ثبت دامنه با پسوندهای تائید شده را دارد .

کشور ایران نیز به عنوان یکی از اعضای ICANN برای دامنه های .ir مشخص گردیده است و در همین راستا و بر طبق معاهدات بین المللی ملزم به رعایت قوانین ثبت دامنه می باشد .
ایران در ICANN

یکی از قوانین ثبت دامنه رسیدگی به تخلفات مربوط به ثبت دامنه و نام های تجاری توسط اشخاص به غیر از مالک اصلی نام و نشان تجاری است در این قانون به صراحت ذکر گردیده است که هیچ فرد و یا شرکتی مگر در صورت رعایت قوانین مربوط مربوط به ثبت نشان و علایم تجاری نمیتواند نام دامنه ای را جهت استفاده تجاری ثبت نماید .
قوانین ثبت دامنه ICANN را مطالعه نمائید

در همین راستا و با توجه به قوانین بین المللی ثبت دامنه این موضوع در قانون جرایم رایانه ای که مورخ 5/3/1388 توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است صراحتا ذکر گردیده است .

مواد 66 و 76 قانون تجارت الکترونیکی صراحتا و به صورت خاص به موضوع ثبت دامنه اشاره گردیده است :

ماده 66- به منظور حمايت از حقوق مصرف كنندگان و تشويق رقابت‌های مشروع در بستر مبادلات الكترونيكي استفاده از علائم تجاری به صورت نام دامنه (Domain Name) و يا هر نوع نمايش برخط (Online) علائم تجاري كه موجب فريب يا مشتبه شدن طرف به اصالت كالا و خدمات شود ممنوع و متخلف به مجازات مقرر در اين قانون خواهد رسيد.

در ماده فوق می بنیم که به هر نحوی که نامی موجب گمراهی کاربران گردد شامل این قانون می شود .

همچنین در قوانین تجارت الکترونیکی باز به صراحتا مجازات ذکر گردیده است

ماده 76- متخلفان از ماده (66) اين قانون به يك تا سه سال حبس و جزای نقدی از بيست ميليون (000/000/20) ريال تا يكصد ميليون (000/000/10) ريال محكوم خواهند شد.

متاسفانه عدم آشنایی کاربران و ثبت بی رویه نام های دامنه بدون در نظر گرفتن قوانین تجاری موجب زیان ها گسترده ای خواهد شد .
متن کامل قوانین تجارت الکترونیک را بخوانید

مشکلی که هم اکنون در مورد نام دامنه facebook.ir پیش آمده است نیز شامل همین قانون میگردد , شرکت Facebook Inc. در می 2005 در اداره ثبت شرکتها در آمریکا به ثبت رسیده و همچنین نام تجاری Facebook به عنوان یک نام تجاری - بر طبق پیمان مادرید - در کلیه کشورهای جهان به ثبت رسیده است .
پیمان موافقنامه مادرید جهت ثبت علائم و نشان تجاری در مورخ 20 فروردین 1370 آخرین قوانین مربوط به آن تدیون گردیده است و کشور ایران نیز یکی از اعضای امضا کننده این قانون است و کلیه علائم و نام های تجاری در کلیه کشورهای جهان در ایران نیز لازم الاجرا می باشد .
قوانین مربوط به ثبت علائم و نشان تجاری را بخوانید

متاسفانه شرکت های ایرانی و افراد که راس امور حقوقی در بزرگترین شرکت های کشور مانند ایران خودرو نیز قرار دارند با این قوانین آشنا نیستند که این عدم آشنایی باعث تغییر نام "پژو پرشیا" بدلیل نام مشابه به "پژو پارس" گردید .

باز هم متاسفانه افرادی که در ایران به عنوان مدیران سایت اقدام به راه اندازی یک وب سایت می نمایند نیز به این قوانین آشنا نیستند و کلیه فعالیت در فضای سایبر را منوط به ثبت یک نام دامنه می دانند .

مثلا آقای کریمیان مالک کنونی دامنه facebook.ir تعبیر خود را از نام facebook اینگونه بیان مینمایند :
در ادامه آقای کریمیان گفتند که ایشان معادل کلمه "کتاب نما" را در انگلیسی به Facebook ترجمه کردند و قصد داشتند اقدام به فروش کتاب بکنند.
متاسفانه قوانین بین المللی به قانون ثبت علایم تجاری و قوانین بین المللی مراجعه می نماید و هیچگونه برداشتی به عنوان سند معتبر در مراجع قضایی شناخته نمی شود !

همچنین ایشان مدعی خرید دامنه توسط شرکت فیس بوک به مبلغ 100 یورو را نموده اند که برای ایشان قابل قبول نبوده است ! این موضوع نیز لطف شرکت فیس بوک بوده است که قصد داشته تا ثبت کننده دامنه فیس بوک متحمل ضرری در این زمینه به جهت ثبت دامنه و پرداخت هزینه نگردد که مورد قبول مالک دامنه قرار نگرفته است !
کریمیان: فیس بوک می خواست facebook.ir را تنها 100 یورو بخرد
تصویر ایمیل ارسال شده از وکیل فیس بوک حاوی پیشنهاد 100 یورویی خرید Facebook.ir

پیشنهاد میکنم اگر شما نیز مالک یکی از دامنه های برندهای مشهور هستید برای جلوگیری از مشکلات حقوقی دامنه را به مالکین اصلی اش برگردونید و یا اینکه اگر این امکان وجود ندارد استفاده تجاری از دامنه نکنید.

به عنوان یک مدیر وب هم اولین موضوعی که باید بهش توجه داشته باشید آشنایی با قوانین ثبت دامنه است و قوانین تجاری است , سعی کنید همیشه کسب و کار که راه اندازی میکنید ثبت شده و رسمی دنبال شود و صرفا ثبت یک دامنه نمیتواند مالکیت شما را برای نامی محرز نماید .

توصیه دیگه اینه وقتی شما فرمی را تکمیل می نمائید بخشی برای مطالعه قوانین وجود داره که با I Agree نمودن آن بخش عملا اعلام نموده اید که قوانین را مطالعه نموده اید که متاسفانه این موضوع را 99% افراد اصلا مطالعه نمی نمایند و با اعلام تکراری بودن این بخش از آن به آسانی میگذرند که برای دامنه facebook.ir این موضوع پیش آمده است و وکیل حقوقی فیس بوک اولین موضوعی که بهش اشاره میکنه اینه که شما فرمی را که پر کرده اید و قبول کرده اید این موضوع به صراحت در آن ذکر گردیده است .

یک موصوع دیگه که بهش اشاره کنم در مورد مطلب که مینویسید کمی تحقیق کنید که تیتر نزنید سازمان ملل برای باز پس گیری دامنه facebook.ir مداخله کرده !
دخالت سازمان ملل برای ثبت Facebook.ir برای Facebook.com

به آقای کریمیان هم پیشنهاد میشه تا مشکلات این دامنه بیش از این گریبان گیر نشده دامنه را به مالک اصلی دامنه شرکت Facebook بازگرداند چون هیچ قانونی نمیتواند از ایشان با توجه به عدم ثبت اسم فوق توسط ایشان حمایت نماید .

اول با قوانین آشنا شوید

توصیه میکنم این کتاب را هم مطالعه کنید
International Domain Name Law: Icann and the Udrp