پرهام

اگر خواننده ی این وبلاگ باشید قبلا در مطلبی با عنوان “مشکل حقوقی دامنه facebook.ir و مسائل حقوقی دامنه در ایران” به بررسی درخواست شرکت فیس بوک در مورد ادعای مالکیت دامینه facebook.ir پرداختم . چند هفته پیش و با اعلام راه اندازی سایتی با عنوان کتاب نما بر روی دامنه ی مورد نظر شاکی چندین ایمیل و پیغام بدستم رسید که چرا دامین هنوز منتقل نشده و این سایت راه اندازی شده است .

این بخش بر مبنای حکم اعلام شده توسط سازمان جهانی مالکیت معنوی که متن حکم نیز در سایت سازمان موجود است نگاشته شده است و حکمی بعد از حکم فوق نیز اعلام و جاری نگشته است .

متاسفانه علیرغم اعلام حکم سازمان جهانی مالکیت معنوی و برخلاف حکم اعلام شده مالک کنونی دامنه facebook.ir اقدام به راه اندازی وب سایتی نموده است که این امر میتواند مشکلات حقوقی بعدی را برای مالک کنونی دامنه ایجاد نماید.
در مورد این بحث که چرا تاکنون دامنه به شرکت فیس بوک منتقل نشده است شایان ذکر است که روند ابلاغ حکم و اجرایی شده حکم WIPO ممکن است در حدود یکسال به طول بیانجامد تا روال انتقال دامنه صورت پذیرد .

شرکت فیس بوک ( Facebook Inc. ) تا کنون ۸ درخواست حقوقی برای بازپس گیری دامنه های فیس بوک با پسوند ها و اسامی مختلف نموده است که ۶ درخواست آن مربوط به درخواست برای دامنه ها با پسوند های ir , es , com.au , me , nl , ie بوده است و هر ۶ درخواست نیز حکم به انتقال دامنه داده شده است و انتقال نیز انجام شده است و فقط دو مورد که نام فیس بوک با سایر حروف ترکیب شده است بدلیل نبود دلایل کافی رد شده است .

حکم WIPO برای دامنه .com.au
حکم WIPO برای دامنه .ir
حکم WIPO برای دامنه .es
حکم WIPO برای دامنه .ie
حکم WIPO برای دامنه .me
حکم WIPO برای دامنه .nl
که تمامی حکم ها نیز جاری شده است .

متاسفانه بدلیل نبود آگاهی لازم برای ثبت دامنه و فقدان قوانین حقوقی طی ۶ سال گذشته تاکنون ۲۲ درخواست برای پس گیری دامنه های .ir به سازمان جهانی مالکیت معنوی WIPO ارائه شده است تقریبا تمامی پرونده ها به نفع طرف غیر ایرانی حکم صادر و اجرا گردیده است .
ثبت کنندگان دامنه ی شرکت های مشهور مانند Google و Yahoo و BMW و … بدنبال ثبت دامنه ی شرکت های بزرگ و فروش چند ده میلیونی این دامنه ها هستند که گویا داستان های سود چند میلیون دلاری ثبت کنندگان اسامی برخی شرکت را باور کرده اند ولی به این نکته توجه نکرده اند که برخی ثبت کنندگان در سالهای قبل از ثبت شدن اسم آن شرکتها و آن اسامی ها اقدام به ثبت دامنه ی شرکتها کرده اند .

درخواست حقوقی دامنه ی jkrowling.ir و استرداد دامنه به J K Rowling
درخواست حقوقی دامنه ی google.ir و استرداد دامنه به Google

نمونه هایی دیگر که تاکنون اقدام حقوقی از سوی مالکان اصلی صورت نگرفته است برای دامنه هایی همچون asus.ir و lynda.ir است که مشابه این دامنه ها بسیار زیاد است که ثبت کننده ی دامنه جتی با درج بدون اجازه علامت ثبت شده شرکت اقدام به درج آگهی برای فروش دامنه نموده است که مطابق قانون هرگونه سوء استفاده از علامت ثبت شده جرم محسوب میگردد .

توصیه میکنم قبل از ثبت اینگونه دامنه ها به قوانین توجه کنید و حتما مطالعه کنید شاید یک شرکت براحتی از کنار سوابق نام دامنه خود بگذرد و تنها هدف مالکیت دامنه را داشته باشد ولی ممکن است شرکتی با طرح ادعای سوء استفاده از نام دامنه ادعای شکایت و جبران خسارت نماید .

پی نوشت: متاسفانه چندین بار تلاش کردم تا با آقای دکتر لقایی تماس بگیرم و مصاحبه ای در خصوص قوانین دامنه ها ترتیب بدم که بنا به دلایل مختلف و عدم پاسخگویی به ایمیل ها متاسفانه میسر نشد .

قبلا در پستی در مورد فیس بوک و ضعف معماری اطلاعات نوشته بودم ؛ من به شخصه یکی از منتقدین فیس بوک و همچنین مجموعه ی فیس بوک هستم ؛ در این نوشته دلیل شخصی و برداشت شخصی خودم را با توجه به تجاربی که کسب کردم می نویسم و اینکه چرا به چه علت موافق فیس بوک و کلا شبکه های اجتماعی این چنینی نیستم !

شبکه های اجتماعی و افول
در ابتدا کلا به شبکه های اجتماعی میپردازم و اینکه با توجه به شبکه های بزرگی که قبل از فیس بوک وارد شدن و هر کدام بنا به دلایلی کنار رفتند و یا دوران درخشان خود را نتوانستند تکرار کنند , یکی از نمونه های بارز شبکه های اجتماعی مای اسپیس بود که در حدود ۲ سال سر و صدای زیادی به پا کرد و شرکت های خیلی بزرگی نظیر گوگل و ماکروسافت و یاهو برای تصاحب این شبکه دندان تیز کرده بودند ولی بعد از گذشت ۲ سال از رخدادها و اخبار زیادی که در هول و هوش این وب سایت بود دیگر خبری نیست و شرکت هایی همچون ماکروسافت و گوگل که بشدت بدنبال این شبکه ی اجتماعی بودن دیگر تمایلی به مشارکت و سرمایه گذاری در این شبکه ی اجتماعی ندارن , مای اسپیس که در برهه ای جزء ۳ وب سایت پرطرفدار آمریکا بود امروزه جایگاه خود را از دست داده است و به رده ۱۱ سقوط کرده است .
نمونه های دیگر شبکه های اجتماعی اورکات بود که در زمان ورود خودش انقلابی به پا کرد و منجر به تحول عظیمی در شبکه های شد نیز بعد از ۱ سال اوج دچار رکود عظیمی شد به نحوی که دیگر حتی بین ۵۰ سایت اول آمریکا نیز جایگاهی ندارد و گوگل نیز هیچ برنامه ای را برای توسعه این شبکه در نظر نگرفت .

در این قسمت یکی از نکاتی که مورد توجه است تعاملات انسانی است ؛ تعاملات و ارتباطات بین افراد ( از جایگاه افراد عامه جامعه )  از حد کنونی خود فراتر نخواهد رفت و تنها شبکه های اجتماعی پیروز این میدان خواهند بود که دارای هدف خاصی باشند که نمونه ی این شبکه ها لینکدین است که با هدف جمع آوری متخصصین شکل گرفته است ؛ گرچه فیس بوک نیز با هدف ارتباط بین دانشجویان شکل گرفت ولی بعد از گذشت ۱ سال کاملا با هدف اصلی شبکه فاصله گرفت .

فیس بوک و وب سایت های تابعه ( وب رینگ )
فیس بوک چندی پیش اقدام به خرید سایت فرندفید نمود , این خرید ۵۰ میلیون دلاری فیس بوک با هدف استفاده از شبکه های اجتماعی مبتنی بر رسانه های اجتماعی انجام شد تا کنون بدلیل بی توجهی مدیران فیس بوک خریدی شکست خورده بوده است و با عدم توجه و پشتیبانی لازم از این سرویس باعث از کار افتادن بخش های این سرویس نظیر مشکلات دایمی بخش جستجو ، مشکلات ارسال فایل و تصاویر ؛ ارسال و دریافت بوسیله ی ایمیل ؛ از کار افتادن ابزارها نظیر استفاده از پیام رسان ها شده است  که این موضوع باعث نارضایتی کاربران را فراهم نموده است که همین موضوع به مرور باعث افت کاربران خواهد شد ؛ در این بخش فیس بوک که اضافه نمودن سرویس های مختلف نظر بخش به اشتراک گذاری ؛ بخش لایک برای نوشته ها و غیره سعی در ایجاد یک شبکه ی اجتماعی تعاملی داشت که با شکست مواجه گردید و باعث گردید تا گوگل سرویس هایی خاصی را به گوگل ریدر اضافه نماید و در آخرین اقدام نیز گوگل باز را ارائه نماید که همین نارضایتی از سرویس به مرور باعث مهاجرت کاربران به سوی سرویس های مشابه خواهد شد .

فیس بوک و کاربران
یکی از سرمایه های اصلی وب سایت ها کاربران آن وب سایت ها می باشند که فیس بوک بعد از داشتن ۴۰۰ میلیون کاربر در حالیکه می تواند بهترین استفاده را از این کاربران نماید بدون توجه به این موضوع می باشد ؛ در حالیکه راه اندازی پیام رسان و سرویس پست الکترونیکی و غیره می تواند کمک شایانی به رشد فیس بوک بنماید که تا کنون مورد بی توجهی قرار گرفته است , نمونه ی اینگونه سرویس دهی را میتوان به ارائه ی گوگل تاک بعد از ارائه ی سرویس جی میل توسط گوگل اشاره نمود .

جایگزینی فیس بوک با گوگل
یکی از مواردی که این روزها علی الخصوص در محافل ایرانی در مورد فیس بوک مطرح میگردد جایگزینی فیس بوک با گوگل است و ایتنکه بزودی فیس بوک جایگاه گوگل را در رتبه بندی برترین وب سایت ها تصاحب می نماید .
اساسا ماهیت گوگل با فیس بوک کاملا متفاوت است اینکه هدف کاربران از مراجعه به گوگل کاملا با هدف کاربران فیس بوک دو معقوله ی جدا از هم می باشد . به طور مثال در خانواده ی ۵ نفری ما همه به اینترنت دسترسی دارن ولی فقط ۳ نفر عضو فیس بوک هستند و هر ۵ نفر خانواده به طور دایم از گوگل به منظور جستجو استفاده میکنند ؛ نمونه ی این عضویت را در اندازه ی بزرگتر در سطح جامعه ببینید که میزان کاربران گوگل چقدر گسترده تر از فیس بوک است و فیس بوک براحتی نمی تواند جایگزین گوگل شود زیرا فیس بوک هیچ نیاز اولیه یک کاربر اینترنت را برآورده نمی نماید .

فیس بوک و نرم افزارهای تحت وب
یکی از داغ ترین رقابت ها در حوزه ی نرم افزاری تحت وب ارائه نرم افزارهای کاربری مبتنی بر وب و پلتفرم های خاص می باشد . فیس بوک با ارائه ی پلتفرم سعی در ایجاد بازاری وسیع در حوزه ی نرم افزارهای تحت وب داشت که دلایلی همچون مشکلات پلتفرم در استفاده توسعه دهندگان به مرور کمرنگ شد و شرکتهای همچون گوگل با سرویس های Open Social و غیره و ماکروسافت با پلتفرم های قوی تر گوی سبقت را از فیس بوک ربودن و نرم افزارهای فیس بوک تبدیل به نرم افزارهایی غیر کاربردی و درجه چندم مبدل گشت . البته این بحث نرم افزارهای کاربردی بسیار گسترده است و در قالب این نوشته نمی گنجد .

رعایت حریم خصوصی کاربران
حریم خصوصی کاربران یکی از موضوعات بسیار مهم در بین کاربران می باشد که فیس بوک با سعی و خطا در این زمینه در حال پیشروی می باشد ؛ در حالیکه این موضوع را در ابتدا مدیران فیس بوک می بایست در نظر میگرفتن که بدلیل عدم بررسی دقیق مشکلات فراوانی را برای فیس بوک بوجود آورد ؛ البته این مشکل نیز در برهه ای کوتاه گریبان گوگل را در زمان ارائه سرویس گوگل باز گرفت که سریعا مرتفع گردید ولی کماکان فیس بوک با مشکلات اینچنینی دست و پنجه نرم میکند .

عدم استفاده صحیح از داده ها
این موضوع را که قبلا هم به آن اشاره کرده بودم عدم استفاده صحیح فیس بوک از داده های کاربران است که داده ها ( دیتا ) کاربران در چرخه ی فیس بوک هیچ گاه به اطلاعات تبدیل نمی شوند و بعد از مدتی ذخیره و غیر قابل بازیابی میگردند ؛ همین مشکل باعث شده است تا فیس بوک بیش از ۵۰% از سرور های خود را اختصاص به انبارهای از داده ها دهد که همین موضوع ضعف بسیار شدیدی در معماری اطلاعات را باعث گردیده است , معماری اطلاعات و انبار ننمودن داده ها یکی از مهمترین دغدغه های وب سایت های بزرگ می باشد که فیس بوک به این موضوع کاملا بی توجه است .

ناکام در ارائه سرویس های مشارکتی
یکی دیگر از مشکلات کنونی فیس بوک ناکامی در ارائه سرویس های جانبی است , فیس بوک با اضافه نمودن بخش اشتراک گذاری , اضافه نمودن کامنت به کلیه بخش ها ؛ لایک زدن نوشته ها و غیره سعی در تعاملی نمودن و مشارکتی نمودن سرویس های خود نمود که این اتفاق نیز با ناکامی روبرو گردید و کاربران با توجه به استفاده سرویس هلی قوی تر نظیر گوگل ریدر تمایلی به استفاده از سرویس های مشابه دارن ؛ نمونه های این استقبال را می توان در تفاوت میزان لایک و اشتراک گذاری مجدد در فیس بوک و گوگل ریدر مشاهده نمود .

فیس بوک و ایرانیان
فیس بوک در ایران نیز رشد خوبی را مقاطعی داشت ولی بعد از رخدادهای انتخابات ایران و فیلترینگ آن سیر نزولی خود را طی کرد ولی فارغ از این مسائل عدم استفاده ی صحیح ای فیس بوک ؛ نداشتن پروفایل های واقعی ؛ استفاده بیهوده نظیر ساخت اپلیکشن ها و همچنین عدم توجه به مسائل حریم خصوصی نیز باعث خواهد گردید فیس بوک نیز به سرنوشت سایر شبکه ها مانند Orkut, Gazzag, Hi5 , Yahoo 360 و غیره دچار شود .

مشکلات دیگری نظیر مدت زمان بالا بودن سرورها و غیره نیز از دیگر دلایل افت فیس بوک خواهد بود ، البته گفته می شود فیس بوک با هدف خرید و استفاده از تورنادو فرندفید این سیات را خریداری کرد که بعد این اتفاقات مشکلات فیس بوک که مرتفع نگردید هیچ مشکلات بسیار زیاد نیز گریبان فرندفید را گرفت .

در پایان بگم خیلی دوست دارم فیس بوک رشد کنه و سرویس موفقی باشه ولی شواهد چنین چیزی نشون نمیده چون به عقیده ی من مدیریتی که گوگل و ماکروسافت دارن و خیلی شرکت های مشابه را فیس بوک نداره و یا اینکه نمیخواد چیزی را از دیگران قبول کنه و دوست داره خودش با سعی و خطا به جایی برسه که همین سعی و خطاها باعث رشد سایر سرویس ها و افت فیس بوک خواهد شد .

در همین زمینه:
فیس بوک هنوز یک شبکه ی اجتماعی واقعی نیست !

یکی از ایراداتی بسیار بزرگی که این روزها به فیس بوک گرفته میشود عدم رعایت اصول معماری اطلاعات در دسته بندی و برچسب زدن اطلاعات است که این موضوع باعث شده است تا فیس بوک به عنوان یک تولید کننده داده ( Data ) شناخته شود که وب را با انبوده زیادی از داده های دسته بندی نشده مواجه ساخته است .

معماری اطلاعات یکی از مواردی است که امروزه بسیار مورد توجه وب سایت های بزرگ قرار گرفته است ؛ نمونه های بارز وب سایت هایی که معماری اطلاعات را رعایت نموده اند میتوان به سایتهایی نظیر یوتیوب ، گوگل ریدر و … اشاره نموده که با مهارت خاصی اطلاعات کاربران را دسته بندی و برچسب گزاری می نماید و سپس به صورت بسیار ماهرانه ای از آنهای استفاده می نماید .

ولی سایتهایی نظیر فیس بوک که مهترین عیب آن عدم وجود قابلیت برچسب گزاری است تنها به تولید داده هایی می پردازد که نه قابلیت جستجو دارن و نه قابلیت برچسب گزاری که نبود همین امکان باعث گردیده است تا به طور مثال روزانه هزاران ویدئو و … در فیس بوک بدون دسته بندی منتشر گردد و کاربران نیز قابلیت دسترسی و جستجو بر روی ویدئو ها را ندارن و به همین دلیل پس از گذت چند روز انبوهی از داده ها تنها بر روی سرورهای فیس بوک بدون استفاده ذخیره میگردد

فیس بوک بارز یک وب سایت بزرگ و ضعیف در زمینه معماری اطلاعات است که تنها به تولید داده می پردازد و این داده ها نه به اطلاعات و نه به دانش تبدیل نمیگردند !